Luchtfoto van de oudste gedocumenteerde kasteeltuin van Nederland bij Huis Bergh
Kasteel Huis Bergh · ’s-Heerenberg

De oudste tuin van Nederland.

Een levende tijdlijn van meer dan vijf eeuwen. Ontdek de historische kasteeltuin van Huis Bergh, waar oude zichtlijnen, fruitrassen, paadjes, water en verhalen opnieuw samenkomen.

Ontdek het verhaal Plan je bezoek
Het verhaal

Een tuin die al eeuwen meebeweegt met haar bewoners.

De tuin bij Kasteel Huis Bergh geldt als de oudste gedocumenteerde kasteeltuin van Nederland. Archiefstukken maken het mogelijk om haar ontwikkeling vanaf de vijftiende eeuw te volgen.

Onder Willem II van den Bergh wordt in 1461 voor het eerst een tuin op de Vinckenberch genoemd. Het woord ‘tuyn’ verwees destijds niet alleen naar beplanting, maar vooral naar een omheind stuk grond. Juist die omheining maakte het gebied herkenbaar als tuin.

De tuin had eeuwenlang een dubbele functie. Ze was een plek om te wandelen, te pronken en gasten te ontvangen, maar leverde ook voedsel aan het kasteel. Fruitbomen, groenten, kruiden, bloemen, beelden en waterpartijen liepen hier in elkaar over.

De huidige inrichting maakt die lange geschiedenis opnieuw zichtbaar. Oude lijnen zijn teruggebracht, historische vormen zijn vertaald naar baksteen en in de boomgaard groeien rassen die passen bij het karakter van een oude landgoedtuin.

Door de eeuwen

Van omheinde gaarde tot monumentale tuin.

Iedere periode liet nieuwe sporen achter. Samen vertellen ze hoe natuur, representatie, voedselvoorziening en ontspanning door de tijd heen veranderden.

1461

De Vinckenberch

Arbeiders werken aan de omheinde tuin. De naam verwijst waarschijnlijk naar de vinken die in de begroeide omgeving leefden.

1560

De kaatsbaan

Willem IV laat een overdekte privékaatsbaan bouwen. Kaatsen was een geliefde sport onder de adel en geldt als voorloper van tennis.

1694

Orangerie en fonteinen

Exotische planten, beelden en waterpartijen geven de tuin een representatief karakter. De triton in de fontein verwijst naar deze tijd.

2016

De Nieuwe Gaarde

De tuin wordt heringericht op basis van historische bronnen en de kaart uit 1727, zodat het verhaal opnieuw zichtbaar wordt.

Ontdek de tuin

Kijk goed en de geschiedenis ligt aan je voeten.

De tuin is geen letterlijke reconstructie van één jaartal. Ze brengt elementen uit verschillende eeuwen samen en vertaalt die naar een hedendaagse, beleefbare vorm.

De kasteeltuin met de historische kaatsbaan op de achtergrond
De sierlijke lijnen, fontein en historische kaatsbaan vormen samen een herkenbaar ensemble.

De speelse bakstenen lijnen verwijzen naar de parterres op de kaart uit 1727. Eén vorm is stervormig, een andere verwijst naar de initialen van graaf Franz Wilhelm. Baksteen maakt de historische figuren duurzaam zichtbaar.

Langs de siertuin ligt de meer functionele zijde van het terrein. Daar herinneren boomgaard, hagen en gewassen aan de tijd dat een kasteeltuin ook letterlijk voedsel voor de bewoners leverde.

De fontein Een triton vormt het middelpunt en verwijst naar een laat-17e-eeuwse voorganger.
Oude fruitrassen Appels, peren en kersen passen bij de eeuwenoude gebruiksfunctie van de tuin.
Zichtlijnen Vanuit de tuin en wal openen zich historische lijnen richting Hoog-Elten en Emmerik.
De kaatsbaan Eén van de drie nog bestaande historische kaatsbanen van Nederland.
De symmetrische tuinpatronen van bovenaf

Patronen in baksteen

De historische parterres zijn niet met kwetsbare bloemen, maar met blijvende bakstenen lijnen in het gras teruggebracht.

Tritonfontein in de kasteeltuin

De tritonfontein

De fontein verwijst naar een oudere waterpartij die graaf Oswald III liet maken door de Haagse beeldgieter Andries Gutsche.

Boomgaard met oude fruitrassen

Een tuin die ook voedde

De boomgaard en gewassen herinneren aan de tijd dat schoonheid en voedselproductie vanzelfsprekend naast elkaar bestonden.

Beeld & video

Bekijk hoe het verleden opnieuw vorm kreeg.

De introductiefilm van Huis Bergh vertelt hoe onderzoek, oude kaarten en de historische omgeving samenkwamen in de herinrichting van de Nieuwe Gaarde.

Een introductie op de Oudste Tuin

De tuin werd op 22 april 2016 opnieuw geopend. Het ontwerp is geïnspireerd op de kaart van Theodor Bucker uit 1727 en brengt de relatie tussen kasteel, tuin en landschap weer tot leven.

Bekijk op YouTube
Fotogalerij

Ieder seizoen geeft de tuin een ander gezicht.

Van strakke lijnen in het gras tot een gouden herfstlaan: de tuin maakt deel uit van het grotere historische landschap rondom Huis Bergh en De Plantage.

Plan je bezoek

Combineer tuin, kasteel en Kasteelstad.

De tuin ligt bij Kasteel Huis Bergh in ’s-Heerenberg. Controleer voor vertrek altijd de actuele openingstijden, activiteiten en toegankelijkheid via de officiële website van Huis Bergh.

Praktische informatie

Locatie Kasteel Huis Bergh, Hof van Bergh 8, 7041 AC ’s-Heerenberg.
Bezoek De tuinen zijn tijdens de geldende openingstijden te bezoeken; actuele informatie staat bij Huis Bergh.
Rondleiding Voor groepen kan een landgoedwandeling met gids worden aangevraagd.
Combineer met Kasteel Huis Bergh, de historische stadswal, De Plantage en de binnenstad van ’s-Heerenberg.

Lees en ontdek verder

Deze website brengt het verhaal van de tuin samen op basis van de uitgebreide publicatie van Montferland.nl en de actuele erfgoedinformatie van Kasteel Huis Bergh.

Voor tickets, activiteiten, groepsrondleidingen en actuele bezoekinformatie verwijzen we rechtstreeks naar Huis Bergh.

Bezoek Huis Bergh Lees het bronartikel Ontdek Montferland
Historische laan bij de oudste tuin van Nederland

Een tuin om langzaam doorheen te lopen.

Wie hier wandelt, ziet niet één historische tuin, maar een landschap waarin vijf eeuwen ideeën, smaken en functies elkaar ontmoeten.

Plan je bezoekLees het verhaal opnieuw